Hemoroidy są chorobą zapalną odbytnicy, podczas której rozszerzają się wewnętrzne węzły żylne odbytnicy; w niektórych przypadkach objęte stanem zapalnym węzły mogą wypadać na zewnątrz; występują również połączone formy hemoroidów.
Jak objawiają się hemoroidy?
Często procesom zapalnym towarzyszą krwotoki z rozszerzonych węzłów żylnych. W przypadku tej choroby pacjenci mogą odczuwać ciężkość, pieczenie i swędzenie odbytu oraz ból podczas wypróżnień.
Hemoroidy są bardzo częstą patologią odbytnicy, dotykającą zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Choroba ta charakteryzuje się stopniowym postępem; w przypadku braku terminowych środków terapeutycznych pacjent może wymagać pomocy w nagłych wypadkach. Statystyki pokazują, że w jednym kraju 75% przypadków zdiagnozowanych hemoroidów poddaje się leczeniu chirurgicznemu. Interwencji chirurgicznych można uniknąć, jeśli skontaktujesz się ze specjalistą w początkowej fazie hemoroidów.
Etiologia i patogeneza hemoroidów
Głównym czynnikiem etiologicznym rozwoju hemoroidów są zaburzenia krążenia w hemoroidalnych nagromadzeniach żylnych, które powodują zmiany dystroficzne w strukturach mięśniowych i łącznych zabezpieczających węzły w kanale odbytu.
Ważną rolę w rozwoju hemoroidów odgrywają czynniki predysponujące do tej choroby: siedzący tryb życia, skłonność do zaburzeń jelitowych (częste biegunki lub zaparcia), nadużywanie alkoholu i pikantnych potraw.
Hemoroidy mogą być również spowodowane cechami zawodowymi wymagającymi długotrwałego siedzenia (piloci, kierowcy i inni). Oprócz tych czynników rozwój tej choroby może być spowodowany niektórymi sportami (podnoszenie ciężarów, jazda konna, jazda na rowerze).
W populacji kobiet hemoroidy są dość częstą konsekwencją ciąży i porodu.
Klasyfikacja i objawy hemoroidów
W procesie stawiania diagnozy specjaliści korzystają z klasyfikacji hemoroidów ze względu na lokalizację procesu patologicznego. Według tej klasyfikacji istnieją trzy formy hemoroidów: zewnętrzna (zewnętrzna), wewnętrzna i kombinacja (postać mieszana). Często hemoroidy wewnętrzne powstają w wyniku powiększenia splotów hemoroidalnych wewnętrznych odbytnicy, natomiast hemoroidy zewnętrzne powstają głównie z podskórnego splotu żylnego odbytu. Połączona forma hemoroidów oznacza obecność hemoroidów wewnętrznych i zewnętrznych.
Hemoroidy wewnętrzne
Pomimo utrwalonego stereotypu medycyny domowej w dziedzinie proktologii, większość zagranicznych specjalistów uważa, że hemoroidy wewnętrzne są warunkiem koniecznym do postawienia diagnozy hemoroidów; w oparciu o takie rozważania w zagranicznej praktyce medycznej nie ma koncepcji izolowanych hemoroidów zewnętrznych. Dlatego pojedyncze hemoroidy nazywane są „znacznikami skórnymi” lub „fimbriami odbytu”.
Połączone hemoroidy
Hemoroidy mieszane rozwijają się, gdy wewnętrzne sploty hemoroidalne rozprzestrzeniają się poza kanał odbytu i łączą się z żyłami odpiszczelowymi. Koncepcje te są dość rozsądne i nowoczesne, ale w tej chwili nie są powszechnie akceptowane.
Zgodnie z charakterem przebiegu wyróżnia się ostre i przewlekłe hemoroidy, które w rzeczywistości są etapami jednej choroby.
Obraz kliniczny hemoroidów przedstawia się w czterech etapach:
- Pierwszy etap hemoroidów oznacza obecność krwawej wydzieliny z odbytu, która ma charakterystyczny szkarłatny kolor i okresowe objawy;
- II etap hemoroidów charakteryzuje się wypadaniem hemoroidów i ich samoistną redukcją. Krwawienie nie zawsze występuje;
- Na postęp trzeciego etapu hemoroidów wskazują następujące objawy: obecność wypadających hemoroidów, których nie można samodzielnie zredukować; ich redukcję należy przeprowadzić ręcznie. Krwawienie może być również obecne lub nieobecne;
- w IV etapie repozycjonowanie wypadających hemoroidów staje się niemożliwe.
Objawy hemoroidów
Objawy hemoroidów zależą od ich postaci. W przypadku ostrych hemoroidów objawem klinicznym jest zakrzepica hemoroidów zewnętrznych lub wypadanie zakrzepowych węzłów chłonnych wewnętrznych.
W procesie zakrzepicy hemoroidów znacznie się powiększają, a pacjent odczuwa dość intensywny ból odbytu (ból odbytu), który nasila się podczas defekacji.
Głównymi objawami klinicznymi przewlekłych hemoroidów są: pieczenie i swędzenie w okolicy odbytu, epizodyczne krwotoki z odbytu, okresowe wypadanie hemoroidów. Przy luźnym zamknięciu zwieracza odbytu i częstym wypadaniu hemoroidów z odbytu może pojawić się przezroczysta wydzielina śluzowa.
Bardzo częstym objawem hemoroidów jest krwawienie z odbytu. 10% światowej populacji okresowo doświadcza krwawień z odbytu, 70-80% badanych pacjentów z taką dolegliwością okazuje się mieć hemoroidy. Niestety większość osób z takimi objawami nie szuka pomocy lekarskiej, ponieważ krwawienia są skąpe i okresowe, co samo w sobie zwiększa zagrożenie dla ich zdrowia, ponieważ we wczesnym stadium hemoroidów istnieje szansa na uniknięcie interwencji chirurgicznej. Niektórzy pacjenci wstydzą się wizyty u proktologa lub boją się metod badania.
Zazwyczaj krwotoki występują podczas wypróżnień. Mogą to być ślady krwi na papierze lub plamy szkarłatnej krwi podczas wysiłku. Krew może również wypływać ze stolca w postaci ciemnych skrzepów, jeśli pozostaje w odbytnicy po wcześniejszym wypróżnieniu.
Objawy przewlekłych hemoroidów
Przewlekła postać hemoroidów z długo istniejącymi hemoroidami wewnętrznymi charakteryzuje się wypadaniem tych węzłów na zewnątrz. Początkowo wypadanie węzłów następuje po wypróżnieniu lub wysiłku. W miarę postępu choroby węzły mogą wypadać nawet podczas kichania czy kaszlu, przestają samoczynnie się cofać i konieczne staje się ręczne nacięcie. W przypadku braku leczenia ręczne zmniejszenie nie jest możliwe, a wypadanie węzłów staje się trwałe. Wypadające węzły są podatne na zakrzepicę i powodują duży dyskomfort dla pacjenta.
Często objawem klinicznym hemoroidów jest swędzenie odbytu, którego przyczyną jest ciągłe podrażnianie skóry odbytu wydzielinami.
Diagnostyka hemoroidów
Rozpoznanie hemoroidów jest dość proste i składa się z kilku procedur. Po zebraniu wywiadu lekarz przeprowadza badanie proktologiczne. Badanie to można przeprowadzić w różnych pozycjach pacjentki – leżąc na lewym boku, na plecach, jak na fotelu ginekologicznym, lub w ułożeniu kolanowo-łokciowym. Najczęściej preferowana jest pozycja leżąca na lewym boku, ponieważ jest ona najwygodniejsza dla pacjenta, jednak dla różnych celów badania lekarz może zaproponować inne pozycje.
Badanie okolicy odbytu
Na początku badania proktologicznego pacjent dokładnie rozsuwa pośladki, lekarz bada okolicę odbytu w stanie spoczynku i napięcia. W tym przypadku można zidentyfikować wypadające i zewnętrzne hemoroidy, zmiany skórne odbytu, owrzodzenia i szczeliny odbytu. Po badaniu przeprowadza się badanie palpacyjne okolicy odbytu, które pozwala na identyfikację obszarów bólowych i pieczęci zapalnych.
Badanie palca
Bardzo ważnym etapem diagnostyki proktologicznej jest badanie cyfrowe odbytnicy. Proces badania nie wymaga użycia specjalnego sprzętu instrumentalnego i wydaje się dość prosty. Jednak pomimo prostoty wykonania, ten rodzaj badania jest bardzo pouczający. Badanie cyfrowe pozwala uzyskać informacje o stanie odbytnicy i ścian odbytu, obecności nowotworów lub hemoroidów, napięciu mięśniowym, jamie miednicy i pobliskich narządach (prostata, macica). Około 80-90% danych uzyskanych z badania cyfrowego jest w pełni porównywalnych z wynikami kolejnych badań instrumentalnych.
Anoskopia
Aby potwierdzić dane uzyskane podczas powyższych badań, pacjentowi zaleca się wykonanie anoskopii. Anoskopia to badanie kanału odbytu i najbardziej pouczająca metoda diagnozowania hemoroidów, wykonywana za pomocą specjalnych rurek o różnej konstrukcji. Anoskop wykonany jest w postaci małej rurki o długości 8-12 cm, wyposażonej w źródło jasnego światła. Anoskopy mogą być jednorazowe lub wielokrotnego użytku, ze ściętym lub prostym końcem, a także mogą mieć boczne okienko umożliwiające obserwację.
Anoskop wykorzystywany jest nie tylko w procesie diagnostycznym, jest także integralną częścią wielu zabiegów chirurgicznych. Podczas anoskopii można określić wielkość, liczbę i lokalizację hemoroidów wewnętrznych, ich zmiany (stan zapalny, krwawienie, nadżerki), a także ocenić ruchliwość i stopień wypadania.
Sigmoidoskopia
Aby postawić dokładną diagnozę i zidentyfikować współistniejące patologie odbytnicy i okrężnicy (polipy, nowotwory, zmiany wrzodziejące, różne formy zapalenia jelita grubego, uchyłki), pacjent musi zostać poddany sigmoidoskopii (sztywna sigmoidoskopia). Ta metoda badania pozwala na całkowite zbadanie odbytnicy i części esicy (20-30 cm).
Diagnostyka różnicowa
Ważnym etapem diagnostyki hemoroidów jest diagnostyka różnicowa, której celem jest wykluczenie innych chorób, które mają objawy kliniczne podobne do hemoroidów. Do takich patologii zalicza się:
- rak odbytu;
- rak okrężnicy i odbytnicy;
- ostra i przewlekła postać szczeliny odbytu;
- guzy kosmkowe odbytnicy;
- przetoki odbytnicze;
- wypadanie odbytnicy;
- choroba Leśniowskiego-Crohna;
- niespecyficzne wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
- zapalenie odbytnicy (po infekcji, napromieniowaniu itp.);
- samotny wrzód odbytnicy;
- endometrioza;
- wypadanie przerośniętych brodawek odbytu.
W celu diagnostyki różnicowej lekarz może przepisać kilka dodatkowych badań (irygografia, kolonoskopia, USG, CT).
Leczenie hemoroidów
Metody leczenia hemoroidów zależą od stopnia choroby i obecności współistniejących patologii. W początkowej fazie hemoroidów często wystarcza leczenie zachowawcze. Również w pierwszym etapie hemoroidów możliwe jest wyleczenie za pomocą skleroterapii lub elektrokoagulacji. W drugim i trzecim stadium hemoroidów wskazane jest zastosowanie podwiązek (podwiązanie za pomocą pierścieni lateksowych lub podwiązanie szwów). W przypadku trzeciego stadium hemoroidów za produktywną metodę leczenia uważa się technikę resekcji przezodbytowej Longo. Hemoroidektomia (chirurgiczne wycięcie hemoroidów) jest wskazaniem do czwartego stadium hemoroidów. W ostrym okresie choroby wskazane jest wyłącznie leczenie zachowawcze.
Konserwatywny rodzaj leczenia
Zachowawcze leczenie hemoroidów ma na celu wyeliminowanie lub złagodzenie objawów klinicznych i złagodzenie ostrego procesu. Na tym etapie leczenia pacjentowi przepisuje się dietę normalizującą stolec. W niektórych przypadkach zalecane jest stosowanie środków przeczyszczających. Pacjentowi przepisuje się również leki, które pomagają wzmocnić ściany żylne. Kompleks konserwatywnych metod leczenia hemoroidów obejmuje przepisywanie maści i czopków doodbytniczych o działaniu przeciwbólowym, gojącym, przeciwzapalnym, poprawiającym miejscowy przepływ krwi i działaniu hemostatycznym.
W przypadku ciężkiego krwawienia pacjentowi można przepisać wzmocnione środki hemostatyczne.
Leczenie hemoroidów wewnętrznych i zewnętrznych w późniejszych stadiach
Pacjenci w stadium 2, 3 i 4 powinni mieć świadomość, że leczenie zachowawcze jest tymczasowe i tak czy inaczej będzie wymagało skuteczniejszych zabiegów i interwencji chirurgicznych.
Wykonywana w późniejszych etapach hemoroidektomia polega na usunięciu hemoroidów, podczas którego wykonuje się całkowite wycięcie splotów żylnych, co eliminuje możliwość nawrotów.
W większości przypadków hemoroidy nie wymagają natychmiastowej interwencji (z wyjątkiem obfitego krwawienia z ciężką niedokrwistością), dlatego pacjent ma prawo samodzielnie wybrać jedną z metod leczenia zaproponowanych przez lekarza. Tylko lekarz po badaniu może określić, jak leczyć hemoroidy na tym czy innym etapie. Ponieważ hemoroidy sprawiają wiele kłopotów i ciągły dyskomfort, a ich objawy są nieprzyjemne i bolesne, pacjenci często chętnie zgadzają się na pozbycie się tej choroby za pomocą radykalnych metod leczenia. Ceny leczenia hemoroidów w specjalistycznych klinikach zależą również od stopnia zaawansowania procesu, dlatego najlepszą opcją dla pacjenta jest leczenie hemoroidów natychmiast po postawieniu diagnozy.
Rokowanie w przypadku tej choroby zależy od jej stadium, ale prawie we wszystkich przypadkach jest korzystne.
Zapobieganie hemoroidom
Podstawą profilaktyki hemoroidów jest zapobieganie lub eliminacja czynników przyczyniających się do zaburzenia przepływu krwi w naczyniach odbytnicy, a także normalizacja przewodu pokarmowego.
Ważne jest, aby szybko leczyć choroby, których klinicznym objawem może być biegunka i zaparcie, a także normalizować i racjonalizować odżywianie.
Aby zapobiec hemoroidom, należy regularnie przeprowadzać zabiegi higieniczne, dokładnie oczyścić odbyt po wypróżnieniu, w razie potrzeby używać miękkiego papieru, zrezygnować z papieru toaletowego i wykonać toaletę odbytu przemywając go wodą o temperaturze pokojowej.
Osoby prowadzące siedzący tryb życia powinny uwzględnić w swoim codziennym życiu aktywność fizyczną i więcej spacerować. Przy pierwszych objawach hemoroidów należy unikać wszelkiej ciężkiej aktywności fizycznej.